किट व्यवस्थापन – सिट्रस (सुन्तला जातका फलफुल)

सिट्रस परिवारका फलमा लाग्ने किरा नियन्त्रण

फल कुहाउने झिंगा वा औँसा (Fruit fly)

  • बगैंचामा किरा लागेर झरेका पातहरुलाई संकलन गरेर जलाउने वा खाडलमा पुर्ने |
  • बगैंचा खनजोत गरेर सफा राख्ने |
  • भाले झिमौरीलाई आक्रमण गर्न Methyl Eugenol नामक फेरोमोन प्रयोग गरेर ट्रयाप राख्ने |
  • Malathion 50 झोल वा Metacid 50 झोल १-२ मिलिलिटर प्रति लिटर पानीमा मिसाएर फूल फुल्नुअघी र फल लागिसकेपछि छर्कने |

सुन्तलाको पतेरो (Citrus Stink Bug)

  • यो किरा बिरुवाको जुन भागमा बसेर रस चुसेर बाचेको भएपनि फल लगेपक्षि फालमा आकर्षित हुने हुनाले नियन्त्रण कार्य पनि फल लागेपछि सुरु गर्नु पर्दछ |
  • त्यसैले यसको प्रभावकारी नियन्त्रण गर्न बैशाख-जेठ महिना सबैभन्दा उत्तम मानिन्छ |
  • बगैंचाको सरसफाई गर्ने र झरेका पातहरु तुरुन्त बटुलेर नस्ट गर्ने |
  • बिरुवाको राम्रोसंग निरीक्षण गरी फूल परेको पात टिपेर फाल्ने |
  • बिरुवाको दुइचारवटा हाँगा माथि मुख्य काण्डमा लिसोजस्तो टाँसिने पदार्थलाई माथि जान नदिने |
  • विषादी प्रयोग गर्दा जेठ महिनामा १०-१५ दिनको फरकमा २ पटक Malathion, Cypermethrin जस्ता विषादी २ मिलिलिटर प्रति लिटर पानीमा राखि छर्ने |

कत्ले किरा (Scale Insects)

  • बगैंचा सफा राख्ने |
  • Metasystox 25% को १ मिलिलिटर वा Roger १-१.५ मिलिलिटर प्रति लिटर पानीमा मिसाएर छर्ने |
  • बोटको वरिपरी सानो कुलेसो बनाएर दानादार विषादी Phorate वा Furadan 5% को, सानो विरुवाको लागि (२-३ वर्षको) १०-१५ ग्राम , मझौला विरुवाको लागि ४०-५० ग्राम र ठुला विरुवाको लागि ५०-१०० ग्राम प्रति बोटका दरले कुलेसोमा राखी माटोले छोपी पानी हाल्ने |
  • बगैंचामा मौरीको आवागमन बढी हुने स्थानमा Thiodan २ मिलिलिटर प्रति लिटर पानीमा मिसाएर छर्द बेस हुन्छ किनभने Thiodan मौरीको लागि कम हानिकारक मानिएको छ |

 

मिलिबग (Mealy Bug)

  • सुर्तीको झोल :- सुर्तीको एक भाग डाठ र पातलाई ४ भाग पानीमा ५-६ दिनसम्म भिजाई ६ दिनपछि झोललाई छानेर स्प्रयेरमा राखेर बिरुवा मा छर्कने |
  • १ भाग सिस्नुको डाठ र पातलाई ४ भाग पानीमा ७ दिनसम्म भिजाई ७  दिनपछि झोललाई छानेर स्प्रयेरमा राखेर किरा लागेको बिरुवामा छर्कने | यी दुवै वस्तुको झोल तयार पार्दा आयतनको आधारमा गर्नुपर्दछ, तौलको आधारमा होइन |
  • Metasystox 25% को १ मिलिलिटर वा Roger १-१.५ मिलिलिटर प्रति लिटर पानीमा मिसाएर छर्ने |
  • बोटको वरिपरी सानो कुलेसो बनाएर दानादार विषादी Phorate वा Furadan 5% को, सानो विरुवाको लागि (२-३ वर्षको) १०-१५ ग्राम , मझौला विरुवाको लागि ४०-५० ग्राम र ठुला विरुवाको लागि ५०-१०० ग्राम प्रति बोटका दरले कुलेसोमा राखी माटोले छोपी पानी हाल्ने |

 

लाही किरा (Aphid)

  • सुर्तीको झोल :- सुर्तीको एक भाग डाठ र पातलाई ४ भाग पानीमा ५-६ दिनसम्म भिजाई ६ दिनपछि झोललाई छानेर स्प्रयेरमा राखेर बिरुवा मा छर्कने |
  • १ भाग सिस्नुको डाठ र पातलाई ४ भाग पानीमा ७ दिनसम्म भिजाई ७ दिनपछि झोललाई छानेर स्प्रयेरमा राखेर किरा लागेको बिरुवामा छर्कने | यी दुवै वस्तुको झोल तयार पार्दा आयतनको आधारमा गर्नुपर्दछ, तौलको आधारमा होइन |
  • Dimethoate 30 EC ६६० मिलिलिटर ५००-१००० लिटर पानीमा प्रति हेक्टर छर्नाले यो किराको नियन्त्रण गर्न सकिन्छ |
  • पहेंलो टाँसिने पासोलाई बगैंचाको बिभिन्न ठाउँमा राख्नाले पनि यो किराको नियन्त्रण भएको पाईएको छ |
  • थोप्ले खपटे (ladybird beetle) जस्ता सिकारी किरा लाई बगैंचामा छोडनाले लाही किराको नियन्त्रण गर्न सकिन्छ |

 

गभारो (Citrus Borer)

  • किरा लागेको मसिना हाँगाहरु काटी तिनमा रहेका लार्भाहरु नस्ट गर्ने |
  • यदि ठुला हाँगामा किरा लागेको छ वने प्वाल पत्ता लगाएर कपासलाई पेट्रोल, मट्टीतेल वा किटनाशक विशादिमा चोपेर प्वाल भित्र पसी गिलो माटोले प्वाल बन्द गर्ने अथवा सिरिन्जको मद्धतले पेट्रोल वा किटनाशक विषादी भित्र पसाएर प्वाल गिलो माटोले बन्द गर्ने |

सुलसुले (Mites)

  • बगैंचा सफा राख्ने |
  • Metasystox 25% को १ मिलिलिटर वा Roger १-१.५ मिलिलिटर प्रति लिटर पानीमा मिसाएर छर्ने |
  • बोटको वरिपरी सानो कुलेसो बनाएर दानादार विषादी Phorate वा Furadan 5% को, सानो विरुवाको लागि (२-३ वर्षको) १०-१५ ग्राम , मझौला विरुवाको लागि ४०-५० ग्राम र ठुला विरुवाको लागि ५०-१०० ग्राम प्रति बोटका दरले कुलेसोमा राखी माटोले छोपी पानी हाल्ने |
  • बगैंचामा मौरीको आवागमन बढी हुने स्थानमा Thiodan २ मिलिलिटर प्रति लिटर पानीमा मिसाएर छर्द बेस हुन्छ किनभने Thiodan मौरीको लागि कम हानिकारक मानिएको छ |

पात खन्ने किरा (Citrus Leaf Miner)

  • २% नीमको दानाको झोल बनाएर छर्नुहोस|
  • १.२५ लिटर Fenvalerate 20 EC वा २.५ लिटर  Cypermethrin 10 EC वा ४.५ लिटर Chlorpyriphos 20 EC १२५० लिटर पानीमा मिसाएर एक हेक्टरमा छर्नुहोस|

कागती जातका बिरुवाको पुतली (Lemon butterfly)

  • साना बिरुवामा लार्भाहरु हातले टिपेर नस्ट गर्ने |
  • २% निमको बिउको निकासी (Seed Extarct) प्रयोग गर्ने |
  • १.२५ लिटर Fenvelarate 20 EC अथवा २-५ लिटर Cypermethrin 10 EC अथवा ४.५ लिटर Chlorpyriphos 20 EC १२५० लिटर पानीमा प्रति हेक्टर स्प्रे गर्ने |

 चपाएर खाने किराहरु (Beetle)

·        किरा लागेका पातहरु टिपेर हटाउने |

·  Thiodan 35% झोल वा Malathion 50% ३ मिलिलिटर प्रति लिटर पानीमा मिसाएर छर्कने अथवा Sevin 50% को धुलो २ ग्राम प्रति लिटर पानीमा मिसाएर छर्ने |

 

सिट्रस सिल्ला (Citrus Psylla)

  • बगैंचा सफा राख्ने |
  • Metasystox 25% को १ मिलिलिटर वा Roger १-१.५ मिलिलिटर प्रति लिटर पानीमा मिसाएर छर्ने |
  • बोटको वरिपरी सानो कुलेसो बनाएर दानादार विषादी Phorate वा Furadan 5% को, सानो विरुवाको लागि (२-३ वर्षको) १०-१५ ग्राम , मझौला विरुवाको लागि ४०-५० ग्राम र ठुला विरुवाको लागि ५०-१०० ग्राम प्रति बोटका दरले कुलेसोमा राखी माटोले छोपी पानी हाल्ने |
  • बगैंचामा मौरीको आवागमन बढी हुने स्थानमा Thiodan २ मिलिलिटर प्रति लिटर पानीमा मिसाएर छर्द बेस हुन्छ किनभने Thiodan मौरीको लागि कम हानिकारक मानिएको छ |

 

dev